انجمن فیزیک ایران مجلۀ پژوهش فیزیک ایران 1682-6957 25 4 2026 02 20 Synthesis and study of thermoluminescence and photoluminescence properties of dysprosium -doped alumina nanoparticles under gamma irradiation مطالعۀ ویژگی‌های درخشایی گرمایی و درخشایی نوری نانوذرات آلفاآلومینا آلاییده شده با دیسپرسیوم تحت تابش گاما 405 413 3701 10.47176/ijpr.25.4.22058 FA مینا باقری دانشکده فیزیک، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران احسان صادقی -دانشکده فیزیک، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران - پژوهشکدة علوم و فناوری نانو، دانشگاه کاشان، کاشان مصطفی زاهدی فر -دانشکده فیزیک، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران - پژوهشکدة علوم و فناوری نانو، دانشگاه کاشان، کاشان Journal Article 2025 02 08 This study investigates the dosimetric properties of alumina-based phosphor doped with dispersium impurity, evaluating its potential as highly sensitive thermoluminescent material for high-dose applications. All samples were synthesized using the sol-gel method. The highest sensitivity to gamma radiation from a 60Co source was observed in the sample with 0.5 mol% dispersium doping. The structural and morphological properties of the particles were examined using X-ray diffraction (XRD) and scanning electron microscopy (SEM), while elemental analysis of the α-alumina sample was analyzed using energy-dispersive X-ray spectroscopy (EDS). The kinetic parameters of the thermoluminescence (TL) glow curve were extracted through computer-based curve fitting. The TL glow curve exhibited two overlapping peaks at approximately 394 K and 449 K. Additional analyses of the glow curve characteristics, fading characteristics, and dose-response linearity demonstrated the strong potential of this nanophosphor as a high-sensitivity TL dosimeter suitable for high-dose radiation measurements. هدف از این پژوهش بررسی ویژگی‌های دزسنجی فسفر ساخته شده آلومینا با ناخالصی دیسپرسیوم به عنوان یک ماده درخشایی گرمایی با حساسیت بالا و امکان دارا بودن پتانسیل لازم برای دزسنجی در دزهای بالا بوده است. ساخت نمونه‌ها به روش سل-ژل انجام شد و بیشترین حساسیت درخشایی گرمایی برای نمونه با مقدار نیم مول درصد دیسپرسیوم تحت پرتودهی با پرتو گاما چشمه  60CO، به‌دست آمد. ویژگی‌های ساختاری و شکل­شناسی ذرات به‌وسیله دستگاه پراش اشعه ایکس (XRD) و میکروسکوپ الکترونی روبشی (SEM) و عناصر موجود در نمونه آلفا آلومینا به‌وسیله پراش انرژی اشعه ایکس (EDS) تجزیه و تحلیل شد. پارامترهای سینتیک منحنی تابش درخشایی گرمایی نمونه ساخته شده توسط روش برازش رایانه‌ای محاسبه شدند. دو قله همپوش در دماهای 394 و 449 کلوین در منحنی تابش درخشایی گرمایی این نانو ذرات مشاهده شد. بررسی‌های تکمیلی بر روی منحنی تابش درخشایی گرمایی، محوشدگی و ناحیه خطی پاسخ دز، پتانسیل بالای این نانوفسفر را به عنوان یک دزسنج درخشایی گرمایی با حساسیت بالا و پاسخ خطی مناسب برای کاربردهای دزسنجی، به‌ویژه در دزهای بالا، نشان می‌دهد. TL 3O2Al-α پارامترهای سینتیک دیسپرسیوم منحنی تابش درخشایی گرمایی https://ijpr.iut.ac.ir/article_3701_b181eaa49f5924e16c772dcb718fcd0f.pdf