https://ijpr.iut.ac.ir/ مجلۀ پژوهش فیزیک ایران fa daily 1 Fri, 20 Feb 2026 00:00:00 +0330 Fri, 20 Feb 2026 00:00:00 +0330 https://ijpr.iut.ac.ir/article_3746.html این مقاله یک رویکرد نیمه-تحلیلی جامع از تحول زمانی و فراوانی نهایی عناصر سبک 7Be که در هسته‌زایی انفجار بزرگ شکل گرفته‌اند، ارائه می‌دهد. ما با بررسی نظام‌مند فرآیندهای بنیادی، فیزیک پیچیده‌ای را که در تشکیل این عناصر اولیه دخیل است، آشکار می‌سازیم. یافته‌های ما نه تنها درک دینامیک هسته‌زایی را افزایش می‌دهند، بلکه بینش‌های ارزشمندی در مورد شرایط کیهان اولیه ارائه می‌دهند و بر اهمیت عناصر سبک در تکامل کیهانی تأکید می‌کنند. از مهمترین نتایج این مقاله به دست آوردن روابط نیمه-تحلیلی برای فراوانی نهایی عناصر سبک بر حسب نسبت باریون-به-فوتون بهنجار شده  (η_۱۰) است. است. در آخر با مقایسة نتایج رصدی، محدودة قابل قبول پارامتر η_۱۰ بحث شده است. https://ijpr.iut.ac.ir/article_3701.html هدف از این پژوهش بررسی ویژگی‌های دزسنجی فسفر ساخته شده آلومینا با ناخالصی دیسپرسیوم به عنوان یک ماده درخشایی گرمایی با حساسیت بالا و امکان دارا بودن پتانسیل لازم برای دزسنجی در دزهای بالا بوده است. ساخت نمونه‌ها به روش سل-ژل انجام شد و بیشترین حساسیت درخشایی گرمایی برای نمونه با مقدار نیم مول درصد دیسپرسیوم تحت پرتودهی با پرتو گاما چشمه  60CO، به‌دست آمد. ویژگی‌های ساختاری و شکل­شناسی ذرات به‌وسیله دستگاه پراش اشعه ایکس (XRD) و میکروسکوپ الکترونی روبشی (SEM) و عناصر موجود در نمونه آلفا آلومینا به‌وسیله پراش انرژی اشعه ایکس (EDS) تجزیه و تحلیل شد. پارامترهای سینتیک منحنی تابش درخشایی گرمایی نمونه ساخته شده توسط روش برازش رایانه‌ای محاسبه شدند. دو قله همپوش در دماهای 394 و 449 کلوین در منحنی تابش درخشایی گرمایی این نانو ذرات مشاهده شد. بررسی‌های تکمیلی بر روی منحنی تابش درخشایی گرمایی، محوشدگی و ناحیه خطی پاسخ دز، پتانسیل بالای این نانوفسفر را به عنوان یک دزسنج درخشایی گرمایی با حساسیت بالا و پاسخ خطی مناسب برای کاربردهای دزسنجی، به‌ویژه در دزهای بالا، نشان می‌دهد. https://ijpr.iut.ac.ir/article_3747.html در این مقاله، اثر حالت تشدیدی  Lambda(1405) بر طیف­های تکانه و انرژی نوترون­های ناشی از توقف کائون روی دوترون، در رهیافت کانال­های جفت شده و با استفاده از پتانسیل Argonne V18SC برای توصیف برهم­کنش نوکلئون-نوکلئون مطالعه شده است. بدین منظور، از پتانسیل­های­ دست‌سان و پدیده­شناختی دارای ساختار تک‌قطبی و دو‌قطبی مختلف استفاده شده تا وابستگی طیف­ نوترون­های حاصل از برهم­کنش به الگو­های مختلف، مورد بررسی قرار گیرد. در ادامه با استفاده از الگوی آکائیشی-یامازاکی نشان داده­ایم که ردپای تشدید Lambda(1405) در چنین طیف­هایی به‌وضوح قابل مشاهده است. نتایج این پژوهش نشان می‌دهد که مطالعه دقیق برهم­کنش کائون-دوترون می­تواند کمک شایانی در بهبود شناخت ما از برهم­کنش KN-πƩ و ماهیت تشدید Lambda(1405) داشته باشد. https://ijpr.iut.ac.ir/article_3748.html رفتار عامل شکل طیفی یکی از مشخصه‌های شناخته شده آشوب کوانتومی و درهم‌سازی اطلاعات کوانتومی در سامانه‌های بس‌ذره‌ای است. اخیراً نشان داده شده است که از نقطه نظر این سنجه، درهم‌سازی اطلاعات کوانتومی علاوه بر سامانه‌های آشوبناک کوانتومی، در سامانه‌های انتگرال‌پذیر نیز به شرط وجود اندرکنش‌های تصادفی سرتاسری رخ می‌دهد. در این مقاله به‌صورت عددی نشان می‌دهیم در سامانه‌های بوزونی انتگرال‌پذیر که اندرکنش میان مد‌های بوزونی با هامیلتونی درجه دوم تصادفی و موضعی توصیف می‌شود، عامل شکل طیفی برخلاف سامانه‌های انتگرال‌پذیر غیرتصادفی، دارای شیب در زمان‌های میانی است. وجود این شیب شاهدی دوچندان برای رخ دادن درهم‌سازی اطلاعات کوانتومی در سامانه‌های تصادفی موضعی، علی‌رغم انتگرال‌پذیری این سامانه‌هاست. https://ijpr.iut.ac.ir/article_3749.html در این مقاله، به بررسی ترابرد اسپینی و دره‌ای الکترون‌ها از طریق اتصال فرومغناطیس- عادی- فرومغناطیس در تک لایه بوروفین pmmn-8 می‌پردازیم. به ناحیه عادی یک ولتاژ دریچه اعمال می‌شود و به دو طرف این ناحیه، میدان مغناطیسی تبادلی از طریق زیرلایه فرومغناطیس اعمال می‌گردد. میدان تبادلی باعث شکستن تبهگنی اسپین و در نتیجه قطبش اسپینی می­گردد. از طرف دیگر، ولتاژ دریچه باعث قطبش دره‌ای در سامانه می­شود. قطبش دره‌ای ناشی از ولتاژ دریچه به علت وجود مخروط­های دیراک کج و ناهمسانگرد در ساختار بوروفین است. درحالی‌که، در موادی مانند گرافین با مخروط­های همسانگرد، ولتاژ دریچه نمی­تواند قطبش دره‌ای ایجاد کند و باید به سامانه کرنش اعمال گردد. سامانه پیشنهادی ما می­تواند به عنوان صافی دره‌ای و اسپینی کامل رفتار کند؛ به‌طوری‌که ویژگی پالایشی با تغییر انرژی فرمی و ولتاژ دریچه قابل کنترل است. مشاهده می‌شود که اگر طول ناحیه عادی از حدی بزرگ‌تر باشد قطبش دره‌ای کامل رخ می­دهد. با توجه به نتایج بدست آمده، این سامانه می­تواند در وسایل الکترونیکی و اسپینترونیکی بر پایه بوروفین به کار رود. بررسی مقاومت مغناطیسی کار دیگری است که انجام شده و حاکی از قابلیت بالقوه این ماده در ساخت حافظه‌های اسپینی است. https://ijpr.iut.ac.ir/article_3702.html یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های فلزات، امکان تبدیل فاز و تغییر ساختار در پاسخ به نیروهای خارجی، تغییر دما و سایر عوامل محیطی است. در این مطالعه، با استفاده از شبیه‌سازی دینامیک مولکولی(MD)، تبدیل‌ فاز و تغییرشکل یک نمونه بدون نقص آهن-آلفا (α-Fe)تحت بارگذاری کششی با نرخ کرنش بالا تجزیه‌وتحلیل شده است. نتایج نشان می‌دهد که در طول فرایند بارگذاری، تغییرشکل ریزساختاری ابتدا از ساختار مکعبی مرکزپر (bcc)  به ساختار مکعبی وجوه‌پر (fcc) و سپس از ساختار fcc به ساختار شش‌گوش فشرده (hcp) رخ می‌دهد. همچنین مقدار تنش بحرانی به صورت  σhcp>σfcc>σunknown>σbcc است که نشان می‌دهد تنش بحرانی ساختار hcp از بقیه ساختارها بیشتر است. بنابراین شروع شکست و از هم گسیختن پیوندهای اتمی در نزدیکی این ساختار اتفاق می‌افتد. https://ijpr.iut.ac.ir/article_3750.html در این پژوهش، با بهره‌گیری از روش شبیه‌سازی تفاضل محدود در حوزه زمان (FDTD)، پاسخ اپتیکی ساختارهای آمیختۀ پلاسمون–اکسایتون–پلاسمون (PEP) شامل نانوذرات فلزی قرصی‌ از جنس نقره و طلا، به‌همراه اکسایتون­های مولکولی از جنس رنگدانه­های سیانین با انباشت J مورد بررسی قرار گرفت. در گام نخست، طیف‌های خاموشی اجزای منفرد فلزی و مولکول­های رنگدانه­­ای به‌طور جداگانه تحلیل شد تا ویژگی‌های تشدید ذاتی هر یک از اجزا شناسایی گردد. در ادامه، تاثیر تغییر پارامترهای ساختاری بر جفت‌شدگی بین آن­ها مورد ارزیابی قرار گرفت. طیف‌های حاصل، سه شاخۀ آمیختۀ متمایز شامل شاخۀ پایینی (L)، میانی(M)  و بالایی (U) را نمایان ساخت که نشان‌دهندۀ برهم‌کنش مولفه­های اولیۀ پلاسمونی و اکسایتونی با یکدیگر است. با دنبال کردن تغییرات بسامد واکوکی، مسیرهای جفت‌شدگی بین تشدیدهای پلاسمونی و اکسایتونی مشخص گردید. نتایج به‌وضوح نقش کلیدی اندازۀ­‌ نانوذرات و تغییرات واکوکی در شکافتگی رابی و رفتار غیرمتقاطع حالت‌های آمیخته را نشان می‌دهد. این مطالعه چارچوب جامعی برای مهندسی طیفی ساختارهای آمیختۀ PEPارائه می‌دهد و پتانسیل بالای آن‌ها را در توسعۀ دستگاه‌های نانوفوتونیکی پیشرفته، حسگرهای زیستی مبتنی بر برهم‌کنش‌های PEP را برجسته می‌سازد. https://ijpr.iut.ac.ir/article_3711.html در این مقاله، یک فراسطح گرافنی طراحی و بررسی شده است که به عنوان جاذب موج الکترومغناطیسی در ناحیه تراهرتز عمل می کند. ساختار هندسی پیشنهادی، از یک حلقه گرافنی با چهار شکاف در هر سلول واحد تشکیل شده است که به‌صورت آرایه دوبعدی روی یک زیرلایه دی‌الکتریک قرار گرفته است. نتایج به‌دست آمده با استفاده از شبیه‌سازی به روش المان محدود نشان می‌دهند که با تنظیم پارامترهای هندسی و فیزیکی این ساختار مانند گشودگی شکاف ها، شعاع داخلی و خارجی حلقه و همچنین انرژی فرمی گرافن، جذب موج الکترومغناطیسی توسط این ساختار در یک بازه بسامدی خاص بسیار بالا می‌رود. این عملکرد عالی در جذب، ناشی از تشدید پلاسمون‌های سطحی در گرافن و همچنین تشدید مدهای مغناطیسی القایی در ساختار حلقه‌ای است. ساختار پیشنهادی دارای قابلیت تنظیم‌پذیری بالا و سادگی در ساخت است و می‌تواند در حسگرهای تراهرتز، جاذب‌های قابل تنظیم و سامانه‌های پنهان‌کار استفاده شود. https://ijpr.iut.ac.ir/article_3751.html تولید هماهنگ دوم در لیزرهای حالت جامد، همواره بخش مهمی از اپتیک غیرخطی است که توسط برخی بلورها همانند بلور پتاسیم دی هیدروژن فسفات (KDP) انجام می‌شود. در این پژوهش، تک‌بلور KDP به روش رشد از فاز محلول با تبخیر حلال در دمای ثابت 45 درجه با استفاده از تجهیزات کنترل و تثبیت دمایی دقیق، رشد داده شد. تک‌بلور رشد داده شده، توسط دستگاه بلورنگاری پرتو ایکس به روش لاوه، جهت‌یابی شد و تک‌بلوری آن مورد تأیید قرار گرفت. تشکیل فاز بلورین و عدم حضور فاز اضافی از نمونه بلور خردایش شده، با استفاده از دستگاه پراش پرتو ایکس (XRD)، مورد بررسی قرار گرفت. بیناب‌نمایی تبدیل فوریه مادون‌قرمز (FTIR)، حضور پیوندهای خمشی، کششی و سایر پیوندها را تأیید کرد. با استفاده از بیناب‌نمایی بازتاب پخشی (DRS) مقدار گاف نواری برای نمونه رشد داده شده، 12/4 الکترون‌ولت به‌دست آمد. بیناب عبور نشان داد این تک‌بلور در ناحیه طول موجی 200-800 نانومتر، دارای شفافیت بالاتر از 45% است. تعیین محور اپتیکی بلور و زاویه تطبیق فاز، بر اساس نتایج الگوی پراش لاوه تعیین و بلور مورد نظر در آن راستا توسط گونیامتر دوران داده و برش داده شد. سپس آزمون تولید هماهنگ دوم با استفاده از لیزرNd:YAG  با طول‌موج 1064 نانومتر انجام و نور سبز خروجی با طول‌موج 532 نانومتر مشاهده گردید https://ijpr.iut.ac.ir/article_3752.html در این پژوهش، از الگوریتم تکاملی و محاسبات نظریه تابعی چگالی برای شناسایی فازهای ساختاری پایدار و شبه‌پایدار ترکیبات آلومینیوم - کربن استفاده کردیم. ابتدا در فشار صفر، یک جستجوی ساختار با ترکیب متغیر انجام شد و پوش محدب این سامانه شناسایی گردید. سپس برای آلیاژهای روی این پوش محدب و همچنین چند آلیاژ نزدیک این پوش، یک جستجوی ساختار دقیق‌تر در ترکیب ثابت انجام شد و فازهای ساختاری پایدار و شبه‌پایدار این آلیاژها شناسایی شد. از این مجموعه، علاوه بر پایدارترین فاز، هفت فاز شبه‌پایدار انتخاب گردید و ویژگی‌های فونونی، مکانیکی و الکترونی آنها با محاسبات دقیق نظریه تابعی چگالی به‌دست آمد. طیف‌های فونونی نشان می‌دهد تمام هشت ساختار منتخب از نظر دینامیکی پایدار هستند. مقایسه ویژگی‌های مکانیکی این ساختارها، نشان‌دهنده یک فاز ساختاری جدید و بسیار سخت در آلیاژ آلومینیوم - کربن است که می‌تواند به‌صورت لایه نازک و یا در دماهای کاری بالا تولید شده و مورد استفاده قرار بگیرد. ویژگی‌های الکترونی به‌دست آمده نشان می‌دهد که با آلایش سطحی کربن در آلیاژ Al-C می‌توان هدایت فلزی مطلوبی در سطح این ترکیب بسیار سخت و سبک ایجاد کرد. https://ijpr.iut.ac.ir/article_3727.html گرافن، ماده دوبعدی کربنی با خواصی نظیر سطح مقطع بالا و رسانایی الکتریکی عالی، کاربردهای وسیعی در ساخت حسگرهای ترکیبات آلی فرار(VOC) دارد. این حسگرها با تغییر خواص الکتریکی گرافن، در مواجهه با مولکول‌های ترکیبات آلی فرار، امکان تشخیص و اندازه‌گیری این ترکیبات را فراهم می‌کنند. چنین حسگرهایی در پایش کیفیت هوا و محیط زیست اهمیت زیادی دارند. در این مطالعه، حسگر مبتنی بر اتصال تک‌لایه گرافن-سیلیکون با استفاده از روش فوتولیتوگرافی و انتقال تر، ساخته شد. برای افزایش کارایی، گرافن با پلاسمای گاز 6SF به گرافن فلوئوردار نیم‌رسانا تبدیل شد و سپس، عملکرد این حسگر در تشخیص گاز اتانول در دو حالت اهمی و ترانزیستوری ارزیابی شد. مشخصه‌یابی سطح این حسگر با استفاده از روش‌های مختلفی مانند میکروسکوپ الکترونی روبشی و نیروی اتمی انجام و اثرات فلوئوردار کردن گرافن  از طریق طیف‌سنجی پراش انرژی پرتو ایکس، طیف‌سنجی رامان و طیف‌سنجی بازتاب کلی تضعیف شده، بررسی شد. در نهایت، عملکرد حسگر با اندازه‌گیری تغییرات جریان-ولتاژ در حضور گاز اتانول ارزیابی شد. از نظر عملکردی، جذب اتانول در سطح گرافن فلوئوردار نیم‌رسانا، منجر به الکترون‌دهی و افزایش تعداد حامل‌های بار می‌شود. این تغییرات الکتریکی، اساس عملکرد حسگر برای تشخیص اتانول است. نتایج این تحقیق نشان می‌دهد با اعمال ولتاژ دروازه، حد تشخیص نسبت به اتصالات اهمی کاهش می‌یابد و همچنین حد اشباع نیز کاهش یافته و با افزایش مقدار اتانول، این مقدار کمتر هم می‌شود. در مجموع، عملکرد حسگری در حالت ترانزیستوری از اهمی بهتر است. توسعه نسل جدید حسگرهای VOC  مبتنی بر گرافن، به دلیل سرعت پاسخ بالا، حساسیت عالی و قابلیت اصلاح سطحی، نقشی کلیدی در پایش و کنترل آلودگی هوا ایفا می‌کند. https://ijpr.iut.ac.ir/article_3754.html اثر سیبک اسپینی در یک ساختار چندلایه‌ای متقارن، متشکل از دو لایة عایق فرومغناطیس که به‌وسیلة یک لایة عایق غیرمغناطیس از یکدیگر جدا شده‌اند، تحت اعمال گرادیان دمایی بررسی شده است. انتقال غیرموضعی اسپین میان دو لایۀ مغناطیسی از طریق فونون‌هایی صورت می‌گیرد که به‌واسطة برهم‌کنش مغناطوکشسانی و دینامیک مغناطش برانگیخته شده‌اند. نتایج نشان می‌دهد که جریان اسپینی حاصل به ابعاد هندسی ساختار وابسته است، به‌طوری که با افزایش ضخامت لایۀ غیرمغناطیس، رفتار نوسانی همراه با تضعیف تدریجی دارد و نسبت به ضخامت لایه‌های مغناطیسی نیز رفتار تشدیدی از خود  نشان می‌دهد. علاوه بر این، ترابرد اسپین به‌واسطۀ فونون‌ها در این ساختار، می‌تواند تا فواصل چند صد میکرومتر تا میلی‌متر ادامه یابد. https://ijpr.iut.ac.ir/article_3755.html در این مقاله، پاسخ نوری یک بلور فوتونی یک‌بعدی متقارن حاوی لایۀ نقص مرکزی از نانومادۀ 3S2Sb در ناحیۀ فروسرخ نزدیک، به روش ماتریس انتقال شبیه‌سازی و تحلیل شده است. اثر گذار فازی لایۀ نقص از حالت آمورف به بلوری و تغییر زاویۀ تابش نور فرودی بر ویژگی‌های تراگسیلندگی ساختار در دو قطبش TE و TM بررسی شده است. نتایج نشان می‌دهند که گذار فازی آمورف به بلوری 3S2Sb موجب انتقال قرمز قابل توجه در طول‌موج مد نقص می‌شود؛ درحالی‌که افزایش زاویۀ تابش باعث انتقال آبی گاف نواری فوتونی و مد نقص در هر دو نوع قطبش می‌گردد. پهنای مد نقص در قطبش TE با افزایش زاویه کاهش یافته و عامل کیفیت بالاتری حاصل می‌شود؛ ولی در قطبش TM در زوایای نزدیک به زاویۀ بروستر، مد نقص با لبۀ گاف نواری ادغام شده و کارایی صافی کاهش می‌یابد. تحلیل اختلاف تراگسیلندگی بین دو فاز نیز حاکی از حساسیت زاویه‌ای و قطبشی بالای ساختار است. یافته‌های این تحقیق، پتانسیل استفاده از 3S2Sb را در طراحی صافی‌های زاویه‌-حساس و وسایل فوتونیکی بازآرایی‌پذیر با قابلیت سوئیچ و مدولاسیون طیفی تأیید می‌کند. https://ijpr.iut.ac.ir/article_3756.html در این پژوهش، اثر زاویۀ قطبش نور فرودی بر رفتار پلاسمونی و ترموپلاسمونی نانوچارچوب‌های دوتایی ستاره‌ای شکل طلای پنج‌شاخه با حفره‌ای از جنس آب به‌صورت متقارن، با بهره­گیری از روش عددی FDTD بررسی شده است. نتایج این شبیه‌سازی­ها نشان می­دهد که تغییر زاویه قطبش نور فرودی از ۰ تا ۹۰ درجه، به‌ویژه در مُد پلاسمونی اول، منجر به جابه‌جایی طیف جذب و افزایش 117 برابری میدان الکتریکی موضعی می­شود. افزایش دمای موضعی تا ºC140 و ارتباط آن با چگالی توان گرمایی تولیدشده، پتانسیل این ساختارها را در نورگرما درمانی تأیید می‌کند؛ در حالی‌که مُد پلاسمونی دوم نسبت به تغییرات زاویه قطبش حساس نیست. در ضمن طول‌موج ۱۸۰۰ نانومتر به‌عنوان نقطه ایزوبستیک معرفی می‌شود که در آن پاسخ نوری ساختار نسبت به زاویۀ قطبش نور فرودی مستقل است. این نتایج گویای قابلیت مهندسی پاسخ نوری و حرارتی نانوچارچوب‌های مورد مطالعه از طریق کنترل زاویه قطبش با هدف توسعه کاربردهای نانوفوتونیک است. https://ijpr.iut.ac.ir/article_3757.html در این مقاله امکان ساخت لیزر الکترون آزاد بر اساس باریکۀ الکترونی حاصل از یک شتاب‌دهندۀ داینامیترون از نوع شتاب‌دهندۀ ساخته شده در سازمان انرژی اتمی ایران مورد مطالعه قرار گرفته است. این مطالعه از طریق تحلیل نظری و شبیه­سازی کامپیوتری انجام شده است. نتایج حاصل نشان می­دهد که در صورت ارتقاء این شتاب دهنده با همین انرژی به خروجی با شدت جریان حداقل 1 آمپر، می­تواند به عنوان چشمۀ الکترونی یک لیزر الکترون آزاد از نوع نوسانگر با خروجی از مرتبۀ 1 کیلووات در ناحیۀ ریزموج مورد استفاده قرار گیرد https://ijpr.iut.ac.ir/article_3712.html در این مقاله یک موجبر پله‌­ای با استفاده از نرم افزار کامسول طراحی شده و مشخصات اپتیکی آن شبیه­‌سازی شده است. نتایج نشان می‌­دهد که این موجبر دارای دو مد انتشاری شامل یک مد عرضی الکتریکی (TE) و یک مد عرضی مغناطیسی (TM) است. برای این دو مد، رخ‌نمای میدان الکتریکی در چند طول موج شاخص رسم شده است. همچنین ضریب شکست موثر، پاشندگی موجبر و سطح مقطع موثر مدی بررسی می‌­شود. برای این ساختار و در بازه طول موجی مورد بررسی ضریب شکست موثر مد TM همواره از TE بزرگ‌تر بوده و هر دو مد در بازه طول موج مورد بررسی دارای یک طول موج با پاشندگی صفر هستند که برای مد TM در نزدیکی 5/2 میکرومتر و برای مد TE در 12/2 میکرومتر واقع شده است. از نتایج شبیه­سازی مشاهده می­شود که سطح مقطع موثر هر دو مد از مرتبه یک دهم میکرومتر مربع است و با طول موج رشد چندانی ندارد، به‌علاوه سطح مقطع موثر برای مد TE ابتدا افزایش یافته و سپس کاهش می­‌یابد. در انتها با بهره­‌گیری از معادلات حاکم بر فرآیند تولید طیف ابرپیوستار در موجبرهای سیلیکونی، به مطالعه طیف ابرپیوستار در موجبر پیشنهادی پرداخته می­‌شود. نتایج شبیه­‌سازی نشان می­‌دهد که با توجه به ویژگی­‌های  پالس تزریق شده، پهن­‌شدگی طیفی یک اکتاوی در خروجی موجبر ایجاد می‌­شود. https://ijpr.iut.ac.ir/article_3759.html ناحیۀ فاقد نوکلئوزوم، به اختصار NDR، بخشی از ژنوم است که نقش کلیدی در اتصال اجزای ماشین رونویسی از جمله RNA پلیمراز و عامل­های رونویسی ایفا می‌کند. اشغال این ناحیه توسط نوکلئوزوم‌ها می‌تواند عملکرد صحیح این فرایندها را مختل کند. جای‌گیری نوکلئوزوم‌ها در طول ژنوم تا حد زیادی تابع ویژگی‌های توالی DNA است. در این مطالعه، با ارائۀ الگوی تصادفی مبتنی بر گسترۀ انرژی، حرکت پخشی نوکلئوزوم‌ها در راستای DNA شبیه‌سازی شده است. با استفاده از الگوریتم گیلسپی، حرکت نوکلئوزوم‌ها در امتداد یک توالی ۹۰۱ جفت‌بازی الگو‌سازی شده و احتمال اشغال نوکلئوزومی در طول ژن بررسی شده است. نتایج نشان می‌دهد که نواحی پرانرژی مانند موانع فیزیکی از تشکیل نوکلئوزوم جلوگیری کرده و منجر به پیدایش نواحی NDR می‌شوند. همچنین انرژی نواحی مجاور نیز بر شکل‌گیری NDR و الگوی اشغال نوکلئوزومی تأثیر می‌گذارد. جای‌گیری آماری نوکلئوزوم‌ها در اطراف NDR نیز در نتایج مشاهده می‌شود. این الگو می‌تواند چارچوبی نظری برای درک بهتر سازمان‌یافتگی کروماتین در شرایط آزمایشگاهی و درون سلولی فراهم سازد. https://ijpr.iut.ac.ir/article_3539.html This work investigates the behavior of Shannon entropy and Fisher information for the Varshni-Hellmann potential (VHP) in one and three dimensions using the Nikiforov-Uvarov method. We employ the Greene-Aldrich approximation scheme to obtain the energy eigenvalues and normalized wavefunctions, which are then used to calculate these information-theoretic quantities. Our analysis revealed remarkably similar high-order features in both position and momentum spaces. Notably, our calculations showed enhanced accuracy in predicting particle localization within position space. Furthermore, the combined position and momentum entropies obeyed the lower and upper bounds established by the Berkner-Bialynicki-Birula-Mycieslki inequality. Additionally, for three-dimensional systems, the Stam-Cramer-Rao inequalities were fulfilled for different eigenstates with respect to the calculated Fisher information. It is observed that as the position Fisher entropy decreases, indicating a more precise measurement of position, the momentum Fisher entropy must increase. This implies that the Fisher information regarding momentum decreases, resulting in a decrease in the precision of momentum measurement. This demonstrates how position and momentum uncertainties complement each other in quantum mechanics. Exploring the balance between position and momentum Fisher entropy reveals a fundamental aspect of the uncertainty principle in quantum mechanics, highlighting the restrictions on measuring certain pairs of conjugate variables simultaneously with high precision. https://ijpr.iut.ac.ir/article_3728.html یکی از ساده‌ترین سامانه‌هایی که در عدد رینولدز پایین، آثار ناشی از برهم‌کنش‌های هیدرودینامیکی را نشان می‌دهد، متشکل از دو ذره‌ی ‏به‌دام افتاده و معلق در سیال است، که هرکدام یک درجه‌ی آزادی داشته، و حول نقطه‌ی تعادل خود افت و خیز می‌کنند. ما مثالی از این ‏سامانه‌ را در کنار یک دیواره‌ی تخت قرار داده، و سپس آن را در معرض میدان خارجی اعم از جریان سیال و یا گرادیان دما قرار ‏می‌دهیم. میدان خارجی، دست‌گاه را از تعادل خارج می‌کند؛ و خروج از تعادل خود را در مقدار هم‌بستگی‌های مکانی دو ذره نشان ‏می‌دهد. ما هم‌بستگی‌های مربوطه را محاسبه، و با استفاده از آن‌ها به این پرسش پاسخ می‌دهیم که آیا با صرف داشتن این هم‌بستگی‌ها ‏می‌توان وجود یک میدان خارجی، و نیز جنس آن را تعیین کرد. پاسخ پرسش اول، با موفقیت آری است؛ اما برای پاسخ به پرسش مربوط ‏به تعیین جنس میدان خارجی نیازمند این هستیم که درجات آزادی بیش‌تری برای ذرات در نظر بگیریم، و یا این‌که آزمایش‌گر امکان ‏تغییر مکان کره‌ها/تله‌های مربوطه را داشته‌باشد.‏